Gök Tanrı inancında (Tengricilik) reenkarnasyon veya yeniden doğuş süreci, ruhun tek bir parça değil, farklı işlevleri ve kaderleri olan üç ana ruhtan oluştuğu inancı üzerine kuruludur. Bu inanca göre dünya, durmadan dönen, eskiyen ve yenilenen bir çember olarak görülür; bu döngü, bütün yaratıkların ölümden sonra tekrar doğan ruhlarını da kapsar.
Reenkarnasyon süreci temel olarak şu şekilde işlemektedir:
1. Sünesün (Süne) Ruhunun Yolculuğu
Yeniden doğuş döngüsünün merkezinde Sünesün ruhu yer alır.
- Dünyadaki Varlığı: İnsan hayattayken vücudun dışında, özellikle suyun içinde hareket eden bir gölge ruhu gibi varlık sürdürür.
- Ölüm Sonrası: Kişi öldüğünde bu ruh yer altı dünyasına (Tamağ) iner. Yer altında yeniden doğmayı bekleyen ruhların kontrolü, Tengri’nin oğlu ve yer altı aleminin efendisi olan Erlik Han‘dadır.
- Yeniden Doğuş: Ruhun tekrar dünyaya gelme vakti geldiğinde, yer altındaki bir su kaynağından çıkar ve yeni doğan bir bebeğin içine girerek canlandırma çemberini tamamlar.
2. Amin Ruhu ve Canlandırma Gücü
- İnsana nefes almayı ve vücut ısısını sağlayan Amin ruhu, kişiyi “tekrar canlandırabilme” gücüne sahiptir.
- Amin ruhu, biyolojik yaşamın devamlılığını temsil eder ve nefes ruhu (Özüt) olarak da adlandırılır.
3. Reenkarnasyonun İstisnaları: Sülde Ruhu
Tengricilikte tüm ruhlar tekrar dünyaya gelmez. İnsana kişiliğini veren Sülde ruhu, reenkarnasyon döngüsünün dışındadır.
- Bu ruh insan ölünce doğada bir cisme (taş, ağaç vb.) girer ve bir “Yer-Su” ruhuna dönüşür.
- Sülde ruhu tekrar dünyaya gelmez ve bir bebekle reenkarne olmaz; ataların doğada dolaşan koruyucu ruhları olarak varlığını sürdürür.
4. Hayvanlarda Reenkarnasyon
Bu döngü sadece insanlara özgü değildir. Tengricilikte hayvanların da ruhsal bir döngüsü vardır:
- Hayvanların iki ruhu olduğuna inanılır.
- Hayvan öldüğünde bu ruhlardan birisi tekrar dünyaya gelir, diğeri ise doğaya yerleşir. Bu nedenle hayvanların yeniden dirilebilen varlıklar olduğuna inanılır ve onlara eziyet edilmemesi ahlaki bir zorunluluktur.
5. Döngüdeki Aksaklıklar: Çor Ruhları
Eğer bir Sünesün ruhu ölümden sonra yer altı dünyasına giden yolu bulamazsa, reenkarnasyon çemberinin dışına çıkar. Bu ruhlar tabiatta sonsuza kadar dolaşan kötücül “Çor” ruhlarına dönüşebilirler. Bu durumda dengeyi düzeltmek için bir şamanın (kam) müdahale ederek ruhu tekrar yola getirmesi gerekir.
Özetle; Tengricilikte reenkarnasyon, ruhun Sünesün parçasının yer altı dünyası ile yeni doğumlar arasındaki su yoluyla gerçekleşen döngüsel yolculuğudur.
