Tengricilikte, semavi dinlerdeki “mahşer günü” veya “kıyamet” kavramına tam olarak benzemese de dünyanın sonu ve evrenin işleyişine dair belirli inanışlar mevcuttur.
Kaynaklar ışığında bu kavram şu şekilde açıklanır:
- Fiziksel Yıkım Olarak Kıyamet: Göktürk Yazıtları’nda yer alan “Üstte gök yıkılmazsa, altta yağız yer delinmezse (çökmezse), Türk milleti, senin ilini, senin töreni kim bozabilir?” ifadesi, eski Türklerin dünyanın sonuna dair algısını ortaya koyar. Bu inanışa göre evrenin sonu, göğün çökmesi ve yerin yarılması/parçalanması ile gerçekleşecektir.
- Döngüsel Dünya Görüşü: Bir Tengrici için dünya sadece üç boyutlu bir mekan değil, aynı zamanda durmadan dönen bir çemberdir. Bu çember sürekli eskir ve yenilenir. Bu bakımdan Tengricilikteki kıyamet algısı, lineer bir bitişten ziyade kozmik bir yenilenme veya döngünün bir parçası olarak da değerlendirilebilir.
- Ölümsüzlük ve Zaman: İnsanların ölmek üzere yaratıldığına, ancak Tengri’nin zamanı bizzat yaşayan ve ölümsüz olan tek varlık olduğuna inanılır. Bu anlayışta bireysel ölüm kesin bir son iken, evrenin sonu ancak yukarıda belirtilen kozmik dengenin (gök ve yer) bozulmasıyla mümkündür.
Özetle; Tengricilikte kıyamet, ahlaki bir hesaplaşma gününden ziyade, gök ve yerin fiziksel bütünlüğünün bozulması ve evrensel düzenin sona ermesi olarak tasvir edilmiştir.
